Vì sao ngành game Nhật đứng vững giữa bão sa thải — đội nhỏ, ít cắt người, và sếp không lãnh 30 triệu đô

Hội anh em cuồng game ơi, bài này không vui nhưng đáng đọc. Giữa lúc GTA 6 chuẩn bị thành cú ra mắt giải trí lớn nhất lịch sử và các nhà phát hành bị mua đi bán lại với giá hàng tỷ đô, ngành game vẫn lo về một cuộc khủng hoảng lớn nhất nhiều thập kỷ. Nhưng giống đợt sụp đổ thập niên 80, cơn bão lần này rất có tính vùng miền.

Những con số cần nhìn thẳng

Amir Satvat — người vận hành ASGC Games Industry Layoffs Tracker từ 2022, theo dõi số liệu sa thải qua cả thông báo công khai lẫn nguồn nội bộ — chia sẻ với tạp chí Edge (đăng lại trên bản tin Knowledge).

Tin xấu: ước tính của ông cho giai đoạn 2022–2026 là 57.628 vị trí bị cắt. Tin đỡ hơn: cũng chừng ấy việc làm mới được tạo ra trong cùng giai đoạn, nên ngành vẫn tăng trưởng, dù chỉ “rất khiêm tốn, vài nghìn người”.

Hai con số nghe mâu thuẫn, cho tới khi nhìn vào bản đồ. Trong các đợt cắt giảm diễn ra năm 2026 tính tới nay, 66% số vụ xảy ra ở Bắc Mỹ, chiếm 79% số lao động bị ảnh hưởng. Cộng cả châu Âu vào thì Bắc Mỹ và châu Âu chiếm 96% tổng số vụ.

“Có một giai đoạn 12 tới 18 tháng mà tôi ước tính hơn một nửa số vụ sa thải trên toàn cầu là ở California.”

Satvat nói thêm một câu khá nặng: ông cho rằng với một nhà phát triển ở Bắc Mỹ hay Tây Âu, đang làm trong một studio AAA truyền thống, thì mức độ tệ của lúc này ngang với cú sụp năm 1983. Đó là tâm chấn của sự tàn phá.

Nhật thì khác ở chỗ nào

Theo Satvat, chuyện sa thải ở Nhật “là một cuộc chơi hoàn toàn khác”.

“Ai cũng nhắc Nintendo, nhưng anh có thể nhìn Konami hay Capcom — mấy công ty này đều giữ chân nhân sự ở mức 97% trở lên.”

Lý do ông đưa ra khá thực tế: đội ngũ Nhật thường nhỏ và gọn hơn. Họ không bị cuốn vào trào lưu live-service, cũng không lao vào những siêu bom tấn với đội 500 người.

Và còn một yếu tố nữa — lương lãnh đạo. Satvat nói các sếp Nhật “vẫn kiếm rất nhiều tiền, nhưng là hai hay ba triệu đô, không phải 30 triệu”. Con số cụ thể để anh em tự so: CEO EA Andrew Wilson nhận 38.649.984 USD trong năm tài chính vừa rồi, tức khoảng 305 lần thu nhập trung vị của nhân viên. Cùng khoảng thời gian đó, Nintendo báo cáo tổng thù lao của chủ tịch Shuntaro Furukawa là 2 triệu USD.

Nhưng đừng đọc thành lời an ủi

Vui thì vui, tỉnh vẫn phải tỉnh. Việc ngành game Nhật khoẻ mạnh chẳng làm nhẹ đi chút nào cho hàng nghìn nhà phát triển Mỹ và châu Âu đang thất nghiệp lúc này. Phía sau mỗi con số trong bảng thống kê là một người đi làm bình thường, có hợp đồng thuê nhà và hoá đơn phải trả.

Điều bài viết này cho chúng ta là bối cảnh: khủng hoảng hiện tại không phải định mệnh của cả ngành, mà là hệ quả của một cách vận hành cụ thể. Và vì là cách vận hành, nó có thể thay đổi.

Anh em nghĩ mô hình đội nhỏ kiểu Nhật có nhân rộng sang phương Tây được không, hay quy mô AAA đã lỡ đi quá xa để quay đầu? Chia sẻ góc nhìn của mấy ông dưới comment với Cenix nha!

Nguồn tham khảo: GamesRadar+